BÌNH THƠ CHỌN LỌC

  GIÓ DẬY THÌ - MỘT BẤT NGỜ THÍCH THÚ Thơ Của Một Người Chưa Nổi Tiếng Tán tỉnh rồi ngao du với các nàng trâm anh, đài các nơi phố thị mãi cũng chán nên thỉnh thoảng tôi cũng mò xuống xóm nhà lá dưới miệt vườn làm quen với mấy em có tâm hồn chất phác chân quê, cung cách ứng xử ít “màu mè, hoa hòe hoa sói”. Mấy tuần trước tôi nhận lời mời kết bạn Facebook với Thanh Bảo Nguyên. Đọc khá nhiều thơ của chị tôi có cảm giác là thơ chỉ ở mức “thường thường bậc trung”. Ngôn ngữ đẹp, sắc nước, khá nhiều câu thơ, đoạn thơ hay. Nhưng bố cục thường lỏng lẻo và đoạn kết thường không tạo được ấn tượng sâu sắc. Bỗng nhiên một chiều cuối tuần rảnh rỗi, vừa ghé mắt vào bài thơ Gió Dậy Thì của chị tôi đã giật mình. Đọc vài lần thì từ giật mình chuyển sang thích thú. Tôi tự hỏi: “Sao lại có thể như thế được nhỉ?” Gió Dậy Thì là bài thơ ngắn, chỉ có 8 câu. Có điều – khác với nhiều bài thơ trước của chị - 8 câu thơ đó lại có rất nhiều điểm đáng nói, đáng bàn. GIÓ DẬY THÌ Lạ chưa cơn...

    CÁI TỘI KHÔNG CÀI LẠI KHUY ÁO NGỰC TAN VỠ Mở ngăn kéo rồi anh bỏ ngỏ Bút viết xong không đậy nắp bao giờ Ôi anh yêu, lơ đãng đến là Con nai rừng của em... Tất cả rồi dễ qua đi, qua đi Chúng mình sẽ thành vợ thành chồng Nếu không có một lần... Một lần như đêm nay Sau phút giây Êm đềm trên ghế đá Anh không cài lại khuy áo ngực cho em (Dư Thị Hoàn, tập thơ Lối Nhỏ) (Bình thơ kiểu lan man, không bài bản) Tan Vỡ là bài thơ viết theo lối Kiếm Tông: Ra chiêu độc, nhắm vào chỗ hiểm nhưng ít nội lực. Lối viết này nhẹ về cảm xúc, nặng về kỹ thuật - chú trọng cái đẹp văn chương của câu chữ và thế trận. Thi sĩ tỉnh táo nên cảm xúc tầng 3 - ở ngoài câu chữ, phát sinh do trạng thái cao hứng, nổi điên của tác giả (mà đỉnh điểm của nó là hồn thơ) - thường không có hoặc có rất ít. Bài thơ thường ngắn và đoạn kết thường sử dụng thủ pháp “gợi, không kể” (Show, Don’t Tell) tạo cảm giác thích thú cho độc giả khi “bắt” được tứ thơ. Bài thơ có hình thức thật dễ thương....

  NGẬM NGÙI: TRÁI SẦU TRĨU NẶNG Nghe “Một Phút Đam Mê” Hôm ấy được mời nhậu ở nhà một ông chủ tàu đánh tôm. Trong khi chờ đợi mấy món hải sản đặc biệt của vùng biển Galveston đang xào nấu thơm lừng dưới bếp, tôi ngồi cùng mấy tay ngư phủ khác nhâm nhi lon bia với tôm khô củ kiệu, nghe chủ nhà thao thao bất tuyệt chuyện tàu bè, lưới chài, tôm cua cá. Thấy tôi như vịt nghe sấm chủ nhà nghe chừng mất hứng bèn mở một DVD ca nhạc cho tiệc rượu thêm vui vẻ. Và tôi đã có dịp nghe bản nhạc Một Phút Đam Mê của Lưu Hoàng Lê do Đàm Vĩnh Hưng hát.   Phần trình diễn của Đàm Vĩnh Hưng khá tốt nhưng không cứu được bản nhạc dưới trung bình. Loáng thoáng nghe câu cuối “ Nhắm mắt ta nghe, ôi trái sầu nặng rơi rớt bên thềm ” tôi yên lặng chú ý lắng nghe khi ĐVH trở lại điệp khúc và kết thúc bản nhạc: Một mình lê bước, lang thang bên thềm xưa Người tình ở đâu, bóng dáng xưa đâu còn Giờ ta lẻ loi, ta ngu khờ rong chơi quên ngày tháng Nhắm mắt ta nghe, ôi trái sầu nặng rơi rớt ...

  THỬ BÀN VỀ CHỮ “NÍU” TRONG BÀI THƠ              NẾU ANH CÒN TRẺ  CỦA HOÀNG CẦM     Hôm nọ dự họp mặt hội Cựu Học Sinh Trung Học Ban Mê Thuột, trong lúc hàn huyên, tán gẫu, các đàn anh lớp trước của tôi (đều đã trên 7 bó) có lẽ thấm cái nỗi buồn bạc tóc của mình, bỗng cùng nhau ngâm nga 4 câu đầu của bài thơ Nếu Anh Còn Trẻ của Hoàng Cầm   Nếu anh còn trẻ như năm ấy (1) Quyết đón em về sống với anh Những khoảng chiều buồn (2) phơ phất lại Anh đàn em hát níu xuân xanh   Ai cũng mắt lim dim như đang thả hồn vào một giấc mơ tình thơ mộng. Có người còn cao giọng:   “Mẹ cha nó! Lão Hoàng Cầm đưa chữ ‘níu’ vào bài thơ hết sẩy”.   Tôi định cãi nhưng sợ các ông anh mất hứng nên lại thôi. Về nhà, tôi vào google tìm đọc trọn bài thơ để sau này nếu đụng chuyện có thể “nói có sách, mách có chứng”.   Có khá nhiều bài viết liên quan đến bài thơ, phần nhiều là...

  VỊ TRÍ CỦA THƠ ĐƯỜNG LUẬT Đường luật thất ngôn bát cú là một thể thơ có nhiều luật lệ khắt khe; vần đối niêm luật với những trói buộc của nó khiến thi sĩ luôn phải xoay ngang trở dọc đối phó nên ít có cơ hội chăm chút cho phần cảm xúc, hồn thơ.   Dĩ nhiên, năm thì mười họa cũng có những bài Đường luật hay, nhưng ngay cả những bài thơ hay đó cũng có vẻ khô cứng so với thơ đương đại. Giờ đây Nàng Thơ đã có bộ mặt mới. Các thi sĩ đã cố công tìm tòi, thể nghiệm nhiều thể thơ “mới”, sao cho vừa giữ được vị ngọt của thơ ca, vừa cởi trói cho người làm thơ khỏi những luật lệ quá khắt khe, gò bó. Đâu là thể thơ tối ưu của thi ca đương đại? Công cuộc chọn lựa, tranh cãi còn chưa ngã ngũ.   Nhưng chắc chắn đã có rất nhiều thể thơ, ở mức độ khác nhau, cho phép người làm thơ thời nay được thoải mái hơn, tự do hơn, thể hiện tứ thơ của mình, và nhờ đó, có thể dễ dàng đưa cảm xúc của mình, thả tâm hồn của mình vào thơ. Thơ Đường luật bỗng trở thành cô gái lỡ thì, thân hình khô cứ...

               “THUYỀN VÀ BIỂN” - MỘT “ĐỀ NGHỊ SỬA THƠ” Lời Nói Đầu Bài viết Thuyền Và Biển: Ngọt Bùi Cay Đắng Của Tình Yêu lên đường được ít lâu thì tôi nhận được mấy thư góp ý trong đó đặc biệt có một người bỏ công sửa lại 2 đoạn thơ mà tôi cho là mắc phải “lỗi kỹ thuật”.   Tôi nảy ra ý định viết thêm bài này để hoàn thiện Phép Ẩn Dụ Toàn Bài - một biện pháp tu từ được nữ sĩ Xuân Quỳnh thực hiện gần như hoàn hảo trong bài thơ. Tài Sửa Thơ Của Một Độc Giả Thư góp ý của anh Phan Hồng Ngọc từ Sài Gòn đã gây cho tôi sự chú tâm đặc biệt. Nội dung thư như sau: Thưa ông Phạm Đức Nhì, Trong bài Thuyền Và Biển: Ngọt Bùi Cay Đắng Của Tình Yêu ông viết: Phép ẩn dụ của bài thơ, nếu tinh ý, người đọc có thể nhận ra sau khi đọc 2 đoạn đầu. Còn nếu “chậm tiêu” một tý thì từ từ rồi cũng thấy, cũng hiểu. Thuyền là chàng, biển là nàng, bài thơ là chuyện tình yêu của chàng với nàng, nàng là tác giả, là nhân vật chính trong bài thơ. Tr...

       TỐNG BIỆT HÀNH: LỜI BÌNH VÀ TRANH LUẬN          Bài 1: TỐNG BIỆT HÀNH – KHEN CHÊ CHƯA ĐÚNG MỰC                                     Tống Biệt Hành của Thâm Tâm được báo Tiểu Thuyết Thứ Bảy đăng năm 1940. Chỉ hơn một năm sau, nó đã được Hoài Thanh chọn đưa vào tuyển tập Thi Nhân Việt Nam với những lời nhận xét:              Thơ thất ngôn của ta bây giờ thực có khác thơ thất ngôn cổ phong. Nhưng trong bài dưới đây (Tống biệt hành) lại thấy sống lại cái không khí riêng của nhiều bài thơ cổ. Điệu thơ gấp, lời thơ gắt, câu thơ rắn rỏi, gân guốc, không mềm mại uyển chuyển như phần nhiều thơ bây giờ. Nhưng vẫn đượm chút bâng khuâng khó hiểu của thời đại.  (1 )      ...